Umræða um líffræði og tengd málefni

 

Nokkur nŠringarfrŠ­ileg hindurvitni
┴hrif hŠkkunar hitastigs sjßvar ß lÝfrÝki ■angfj÷ru Ý Bakkakrˇk nor­an H˙savÝkur
Nokkrar athugasemdir var­andi grein um sykursřki Ý The Guardian
Erf­abreyttar lÝfverur
Uppruni lÝfsins


Deila ß Facebook


Fara ß brl.is



Nokkur nŠringarfrŠ­ileg hindurvitni

NŠringarfrŠ­in er tilt÷lulega ung vÝsindagrein og hafa nŠringarfrŠ­ilegar kenningar komi­ og fari­ gegnum tÝ­ina, oft ß hra­a, sem almenningur ß erfitt me­ a­ ßtta sig ß. NŠgir ■ar a­ nefna hugmyndir um ska­semi lřsis fyrir nokkrum ßratugum og mj÷g misvÝsandi kenningar um gagnsemi e­a ska­semi rau­vÝns.
Erfitt er a­ prˇfa tilgßtur Ý nŠringarfrŠ­i af řmsum ßstŠ­um. Ekki er t.d. vÝst a­ ni­urst÷­ur bygg­ar ß rannsˇknum ß tilraunadřrum ver­i heimfŠr­ar upp ß manninn. Rannsˇknir ß m÷nnum taka m÷rg ßr og ekki er sjßlfgefi­ a­ nŠringarfrŠ­ingurinn geti treyst ■vÝ a­ hann hafi stjˇrn ß ÷llum breyti■ßttum. Segjum t.d. a­ veri­ sÚ a­ kanna mismunandi ßhrif gosdrykks eftir ■vÝ hvort hann er sykra­ur e­a sykurlaus. Fengnir eru sjßlfbo­ali­ar, sem skipt er Ý tvo hˇpa. Annars hˇpurinn drekkur eing÷ngu sykra­a afbrig­i gosdrykkjarins Ý svo og svo m÷rg ßr (■egar hann ß anna­ bor­ fŠr sÚr gosdrykk en ■a­ mß e.t.v. stjˇrna ■vÝ me­ ■vÝ a­ hver einstaklingur drekki t.d. eitt glas ß dag) en hinn hˇpurinn fŠr sÚr eing÷ngu sykurlausa afbrig­i­. N˙ er spurningin: Komi Ý ljˇs marktŠkur munur ß einhverjum ■Štti, svo sem ■yngd, ß milli hˇpanna, er ■ß vÝst a­ ■a­ megi rekja til gosdrykkja■ambsins? Hva­ me­ alla a­ra breyti■Štti, svo sem hreyfingu, matarŠ­i a­ ÷­ru leyti o.s.frv.?
Almenningur mß yfirleitt ekki vera a­ ■vÝ a­ bÝ­a eftir langtÝmalausnum ß daglegum kvillum sÝnum, hvort sem ■eir eru nŠringarfrŠ­ilegir, lŠknisfrŠ­ilegir e­a Ýmynda­ir. Hann vill skyndilausnir svo a­ bŠ­i t÷frak˙rar og skottulŠkningar af hinu a­skiljanlegasta tagi eiga vel upp ß pallbor­i­ hjß fˇlki. Alls konar heilsub˙­ir og grasalŠknar spretta upp eins og gork˙lur og lofa oft skyndilŠkningum e­a annars konar t÷fralausnum fyrir fˇlk me­ offituvandamßl, ofnŠmi, sykursřki, krabbamein og svo mŠti lengi telja. ═ allt of m÷rgum tilvikum vita ■essir "sÚrfrŠ­ingar" lÝti­ sem ekkert um hva­ ■eir eru a­ tala.
═ ■essari grein ver­ur fjalla­ Ý stuttu mßli um nokkur nŠringarfrŠ­ileg hindurvitni, sem skoti­ hafa upp kollinum ß undanf÷rnum ßrum og ßratugum.

1. MSG er eitur, sem veldur heiftarlegu ofnŠmi!
MSG er amerÝsk skammst÷fun fyrir MonoSodium Glutamate. Ůřtt ß Ýslensku vŠri ■etta einnatrÝum gl˙tamat e­a natrÝumsalt af gl˙tamÝnsřru. Vi­ skulum a­eins sko­a hva­ Ý ■essu felst.
NatrÝum er eitt af frumefnum heimsins og er einn af svok÷llu­um alkalÝmßlmum Ý lotukerfinu Ý efnafrŠ­inni. ┴ rafhl÷­nu e­a jˇnarformi, Na+, er ■a­ algengasta efni­ Ý svok÷llu­um millifrumuv÷kva lÝkamans, ■.e. v÷kvanum, sem umlykur frumurnar okkar. Vi­ fßum ■etta efni fyrst og fremst ˙r matarsalti og ■a­ finnst Ý ÷llum s÷ltum mat. ═ lÝkamanum er ■etta lykilefni til a­ taugabo­ og v÷­vasamdrßttur gangi e­lilega fyrir sig. ┴n natrÝums mundum vi­ einfaldlega deyja!
Gl˙tamÝnsřra er ein af ■eim 20 amÝnˇsřrum, sem finnst Ý ÍLLU prˇteinfŠ­i og er, eins og allar amÝnˇsřrurnar, fyrst og fremst notu­ sem byggingareining Ý okkar eigin prˇtein. ═ lÝkamsv÷kvunum er h˙n ß uppleystu, jˇnÝsku formi, sem vi­ k÷llum gl˙tamat. Ůessi jˇn er neikvŠtt hla­in.
Ůegar vi­ bor­um fŠ­u, sem inniheldur MSG, sem einnig er kalla­ ■ri­ja kryddi­ og fŠst Ý stˇrum staukum Ý kryddhillum verslana, losnar Na+ og gl˙tamati­ Ý sundur Ý meltingarveginum. Hvoru tveggja er teki­ upp Ý ■÷rmum og ristli og flyst um lÝkamann me­ blˇ­inu. Na+ fer ■a­an beint Ý millifrumuv÷kvann en ef vi­ bor­um of miki­ af ■vÝ pissum vi­ ■vÝ einfaldlega. Gl˙tamati­ ver­ur hins vegar hrßefni til prˇteinmyndunar fyrir frumur lÝkamans en sÚ of miki­ af ■vÝ fer ■a­ Ý orkuvinnslu frumnanna.
Af hverju er ■ß ÷ll ■essi hysterÝa kringum MSG? N˙ skukum vi­ hafa Ý huga a­ austurlanda■jˇ­ir hafa nota­ efni­ sem brag­auka Ý mat Ý ßrhundru­, ef ekki ■˙sundir, og nota ■a­ enn. ┴ vesturl÷ndum hefur ■a­ veri­ nota­ ß sama hßtt Ý meira en 100 ßr. Hvorki heilbrig­isyfirv÷ld Ý Nor­ur-AmerÝku nÚ Ý Evrˇpu hafa sÚ­ ßstŠ­u til a­ banna ■a­, enda benda engar rannsˇknir til ■ess a­ efni­ sÚ ska­legt ß nokkurn hßtt.
┴ri­ 1968 skrifa­i ma­ur a­ nafni Robert Ho Man Kwok brÚf til New England Journal of Medicine og kvarta­i yfir ■vÝ, sem hann kalla­i "Chinese restaurant syndrome". ═ brÚfinu sag­ist hann alltaf finna til ˇ■Šginda eftir a­ hafa bor­a­ ß austurlenskum veitingah˙sum, einkum do­a aftan ß hßlsi, sem nŠ­i ni­ur Ý bak og ˙t Ý handleggi, og hyrfu ■essi einkenni ß tveimur tÝmum ßn nokkurra annarra eftirkasta. Kwok stakk upp ß nokkrum m÷gulegum ors÷kum, svo sem eldunar Ý vÝni, ofnotkunar ß matarsalti e­a MSG. Einhverra hluta vegna voru ßhrif vÝns og salts aldrei athugu­ en ■ess Ý sta­ einbeittu menn sÚr a­ MSG. Enn ■ann dag Ý dag skiptast menn nokku­ Ý tvo hˇpa vegna ■ess a­ rannsˇknir ß litlum nagdřrum benda til ■ess a­ mj÷g stˇrir skammtar af MSG geti haft ska­leg ßhrif en ■a­ er lÝklega vegna eitrunar frß ÷­ru hvoru efninu (÷ll efni hafa eiturßhrif Ý of stˇrum sk÷mmtum, t.d. er matarsalt ˇrß­legt fyrir hjartasj˙klinga) frekar en vegna MSG saltsins. Hitt er svo sta­reynd a­ engar rannsˇknir benda til ■ess a­ efni­ hafi nein ˇŠskileg ßhrif ß menn, meira a­ segja tvÝblindar rannsˇknir ß fˇlki, sem segist ■jßst af "Chinese restaurant syndrome" benda ekki Ý ■ß ßtt.

2. Spelt er ekki hveiti og er ■vÝ gott fyrir fˇlk me­ gl˙tenˇ■ol!
Uppruni hveitis er villihveiti­ Triticum monococcum. Ůessi tvÝlitna planta haf­i Ý frumum sÝnum 7 litningasamstŠ­ur e­a 14 litninga alls (n = 7, 2n = 14) og er ˙tdau­. Af henni hafa ÷nnur hveitiafbrig­i veri­ rŠktu­ til a­ gefa meiri uppskeru ß sem skemmstum tÝma vi­ mismunandi a­stŠ­ur. Ein ■eirra er svokalla­ emmerhveiti, T. dicoccoides. Ůa­ fÚkkst fram me­ ■vÝ a­ blanda saman tveimur tvÝlitna afbrig­um, ■annig a­ ˙tkoman er fjˇrlitna planta (4n = 28 litningar Ý frumu). Ůetta var lÝklega fyrsta erf­afrŠ­ilega breytta, rŠkta­a hveitiafbrig­i­ og kom fram fyrir meira en 7000 ßrum.
Spelt og hveiti eru hvoru tveggja sexlitnungar (6n = 42), fengnir fram me­ kynbl÷ndun tvÝlitna og fjˇrlitna hveitiplantna. Spelt var miki­ nota­ Ý Evrˇpu frß brons÷ld til mi­alda en n˙tÝma hveiti­, sem er fljˇtsprottnara, er sÝ­ari tÝma erf­abreyting.
Allar ofangreindar hveititegundir innihalda talsvert gl˙ten, sem er for­aprˇtein frŠja pl÷ntunnar. Ůa­ er nŠringarfrŠ­ilega mikilvŠgt prˇtein me­ tilt÷lulega hßtt hlutfall lÝfsnau­synlegra amÝnˇsřra og enn fremur er nřtnihlutfalli­ hßtt, ■.e. amÝnˇsřrurnar skila sÚr vel Ý blˇ­i­ og ■a­an til prˇteinmyndunar Ý frumum lÝkamans. Enn fremur mß benda ß a­ vegna byggingareiginleika gl˙tens hentar ■a­ einkar vel til baksturs. Vi­ gerjun festist koltvÝsřringurinn Ý eins konar hˇlfum Ý gl˙tengrindinni en vi­ ■a­ lyftist og lÚttist deigi­. Ůessi grind er hins vegar vi­kvŠm fyrir titringi og byrji hˇlfin a­ falla saman ver­ur eins konar ke­juverkun ■annig a­ allt deigi­ fellur.

3. Agave inniheldur ekki sykur og ■vÝ gott fyrir sykursj˙ka!
Til eru ■rjßr nŠringarfrŠ­ilega mikilvŠgar einsykrur; gl˙kˇsi (■r˙gusykur, blˇ­sykur), galaktˇsi og fr˙ktˇsi (ßvaxtasykur). Gl˙kˇsi er a­alorkugjafi frumnanna og mß segja a­ taugakerfi­ t.d. gangi nßnast eing÷ngu fyrir gl˙kˇsa. Hann er enn fremur byggingarefni řmissa fj÷lsykra, svo sem amylˇsa (mj÷lvi, sterkja), sellulˇsa (trefjaefni) og glykogens (skammtÝmasykurfor­i Ý lifur). Ůß myndar hann nokkrar tvÝsykrur, bŠ­i me­ sjßlfum sÚr (maltˇsi e­a maltsykur), og me­ hinum einsykrunum. Gl˙kˇsi + galaktˇsi gefa tvÝsykruna laktˇsa (mjˇlkursykur) og gl˙kˇsi + fr˙ktˇsi gefa s˙krˇsa (strßsykur). Allar tvÝsykrur og fj÷lsykran amylˇsi brotna ni­ur Ý einsykrur Ý meltingarveginum og fara me­ lifrarportŠ­ beint til lifrar. Lifrin breytir fr˙ktˇsa og galaktˇsa Ý gl˙kˇsa. H˙n sendir gl˙kˇsann a­ mestu ˙t Ý blˇ­i­ en břr einnig til ˙r honum glykogen til skammtÝmageymslu. Fari of miki­ gl˙kˇsamagn Ý umfer­ taka fitufrumur umframmagni­ upp fyrir tilstilli ins˙lÝns og breyta ■vÝ Ý fitu, ■.e. langtÝmafor­anŠringu.
Agave er heiti ß amerÝskri pl÷ntuŠttkvÝsl, sem skiptist Ý allnokkrar tegundir. Menn hafa haft řmis not fyrir ■essar pl÷ntur gegnum aldirnar, svo sem til ßtu og Ý matarger­ en enn fremur mß vinna ˙r sumum tegundum mescalÝnskyld efni. Agavesafi er sŠtuefni, sem vinna mß ˙r nokkrum tegundum ŠttkvÝslarinnar. SŠtuefni­ er nßnast eing÷ngu ˙r einsykrunum gl˙kˇsa og fr˙ktˇsa, ■.e. s÷mu einsykrum og mynda strßsykur. Hlutf÷llin eru mismunandi eftir pl÷ntutegundum og framlei­slua­fer­um. Ůannig mß fß agavesafa, sem er 92% fr˙ktˇsi og 8% gl˙kˇsi, ■.e. eing÷ngu ˙r einsykrunum. Mun lŠgri hlutf÷ll eru t.d. 56% fr˙ktˇsi og 20% gl˙kˇsi.
١ a­ fr˙ktˇsi sÚ lengur a­ hafa sykurßhrif Ý blˇ­inu en gl˙kˇsi koma ■au samt sem ß­ur fram me­ tÝmanum, sÚrstaklega hjß sykursj˙kum. Muni­ a­ lifrin breytir ÷llum fr˙ktˇsanum Ý gl˙kˇsa og eftir a­ h˙n hefur fyllt glykogenbirg­ir sÝnar sendir h˙n allan gl˙kˇsann beint ˙t Ý blˇ­i­. Agave er ■vÝ sŠtuefni, sem sykursj˙kir eiga a­ lßta alveg eiga sig.

4. Transfitusřrur eru metta­ar.
Allar nŠringarfrŠ­ilegar rannsˇknir benda til a­ transfitusřrur sÚu ˇhollar og hef Úg ekkert vi­ ■a­ a­ athuga. Hins vegar er hÚr ß fer­ ßkve­inn efnafrŠ­ilegur misskilningur.
Fitusřrur eru l÷ng mˇlik˙l ˙r kolefniske­jum me­ svok÷llu­um lÝfrŠnum sřruhˇp e­a karboxylsřruhˇp ß ÷­rum endanum. N˙ er ■a­ svo a­ kolefnisatˇm Ý lÝfrŠnum efnasamb÷ndum mynda alltaf fj÷gur efnatengi. Ef fitusřran er mettu­ er nßkvŠmlega eitt efnatengi milli hverra tveggja kolefnisatˇma, ■.e. frß hverju kolefnisatˇmi inni Ý ke­junni er sitt hvort tengi­ a­ nŠstu kolefnisatˇmum til hvorrar handar. Hin tv÷ tengin myndast ß mˇti vetnisatˇmum, sem ■ř­ir a­ hvert kolefnisatˇm inni Ý ke­junni tengist tveimur vetnisatˇmum. Ůessar fitusřrur eru algengar Ý nßtt˙runni en nřtast frumum lÝkamans ekki eins vel og ˇmetta­ar cis-fitusřrur, t.d. myndast meira af sk. ketonum vi­ ni­urbrot ■eirra. Mettu­ fita er a­ mestu ˙r mettu­um fitusřrum og er oftast ß f÷stu formi vi­ stofuhita. DŠmi er kˇkosfeiti og kindam÷r.
DŠmi um efnaform˙lu metta­rar fitusřrusameindar
Ef fitusřran er aftur ˇmettu­ er a.m.k. eitt tvÝtengi milli tveggja kolefnisatˇma inni Ý ke­junni en ■ß geta ■essi tv÷ atˇm mest tengst einu vetnisatˇmi hvort. Ůß kemur tvennt til greina:
a) BŠ­i vetnisatˇmin eru s÷mu megin kolefnisatˇmanna og er s˙ sta­a k÷llu­ cis. Ůetta eru algengar fitusřrur Ý nßtt˙runni og sumar nŠringarfrŠ­ilega mikilvŠgar. Ůß ■ekkjast margar fj÷lˇmetta­ar cis-fitusřrur, ■.e. me­ fleiri en eitt svona tvÝtengi. Ëmettu­ fita er a­ mestu ˙r cis-fitusřrum og er oftast ß fljˇtandi formi vi­ stofuhita. DŠmi eru jurtaolÝur og lřsi.
b) Vetnisatˇmin eru sitt hvoru megin kolefnisatˇmanna og er s˙ sta­a k÷llu­ trans. Ůessar fitusřrur finnast mun minna Ý nßtt˙runni en cis-fitusřrur og ver­a flestar til vi­ umsvif mannsins, svo sem vi­ matseld. ŮŠr nřtast jafnvel enn verr en metta­ar fitusřrur.
DŠmi um cis og trans efnaform˙lur ˇmetta­ar fitusřrusameindar
Transfitusřrur eru ■vÝ ˇmetta­ar skv. efnafrŠ­ilegri skilgreiningu. ŮŠr myndast m.a. ■egar ˇmettu­ fita er marghitu­ en ■ß geta cis tengin breyst Ý transtengi. Enn fremur ver­a ■Šr til ■egar ˇmettu­ fita er hert, ■annig a­ h˙n breytist a­ mestu Ý metta­a fitu og ver­ur ■vÝ h÷r­ vi­ stofuhita. Vi­ hersluna geta cis-tvÝtengi breyst Ý trans-tvÝtengi Ý sta­ ■ess a­ bŠta vi­ sig vetnisatˇmum og mynda eintengi.
Transfita er ■vÝ ˇmettu­ fita me­ transfitusřrusameindum. Af framangreindu mß ljˇst vera a­ h˙n getur leynst Ý metta­ri fitu og lÝklega er misskilningurinn ■a­an kominn.
Transfita finnst Ý nßtt˙runni m.a. Ý mjˇlk og fitu jˇrturdřra, svo sem sau­fÚ og nautgripum. ┴­ur fyrr var ■etta nßnast eina transfitan Ý fŠ­u manna en me­ n˙tÝma matvŠlai­na­i, svo sem framlei­slu ß skyndifŠ­i, snakki o.fl. hefur neyslan ß ■essari fitu stˇraukist.
HÚr ver­ur ekki fjalla­ sÚrstaklega um ßhrif transfitusřra ß heilsu manna.

19.5.2013


Efst á síðu



┴hrif hŠkkunar hitastigs sjßvar ß lÝfrÝki ■angfj÷ru Ý Bakkakrˇk nor­an H˙savÝkur

SnŠfrÝ­ur Dr÷fn PÚtursdˇttir, 4. ßrs nemi ß Nßtt˙rufrŠ­ibraut vi­ Framhaldsskˇlann ß H˙savÝk, hefur skila­ ritger­ um rannsˇknarverkefni sitt Ý verkefnaßfanganum L═F303.á SnŠfrÝ­ur bar saman rannsˇknani­urst÷­ur ß sama sni­i Ý Bakkakrˇk frß 1996 og 2008.á ═ stuttu mßli vir­ist tegundafj÷lbreytni og einstaklingafj÷ldi dřra hafa aukist ß tÝmabilinu auk ■ess sem lˇ­rÚtt dreifing sumra dřrategunda upp fj÷runa er meiri 2008 en 1996.á Ůß hefur lˇ­rÚtt dreifing helstu ■angtegunda breyst ■annig a­ klˇ■ang er a­ fŠra sig innar Ý "Krˇkinn" ofan vi­ bˇlu■ang og sk˙fa■ang, sem er kaldsjßvartegund og er venjulega ne­sta ■angtegundin Ý nor­lenskum fj÷rum, vir­ist vera a­ hopa fyrir bˇlu■angi.
╔g hef hugsa­ mÚr a­ sko­a ■etta nßnar, enda hef Úg fylgst me­ lÝfrÝkinu ß ■essu sama sni­i ßrum saman, og e.t.v. birta grein um efni­ sÝ­ar.

26.12.2011


Efst á síðu



Nokkrar athugasemdir var­andi grein um sykursřki Ý The Guardian

F÷studaginn 24. j˙nÝ 2011 birtist grein Ý vef˙tgßfu The Guardian um sykursřki, třpu II, e­a ■a­ sem stundum er kalla­ ßunnin sykursřki. áGreinina mß finna hÚr.
á Ůessi grein fjallar um breska rannsˇkn ß 11 manns, sem lŠknu­ust af sykursřki, třpu II, me­ ■vÝ a­ breyta matarŠ­i. á╔g hef nokkrar athugasemdir vi­ ■essa grein en tek fram a­ Úg hef ekki sÚ­ rannsˇknarskřrsluna sjßlfa.
á 1. Ůa­ hefur lengi veri­ vita­ a­ sykursřki, třpa II, getur stafa­ af offitu og a­ Ý ■eim tilvikum mß oftast lŠkna hana me­ ■vÝ a­ grenna sig, sem oftast er gert me­ breyttu matarŠ­i og aukinni hreyfingu.
2. Eins og Úg skil greinina var hÚr um a­ rŠ­a 11 of feita einstaklinga.
3. MÚr finnst mj÷g hŠpi­ a­ alhŠfa um a­ra sykursřkisj˙klinga en ■ß sem einnig ■jßst af offitu ˙t frß rannsˇkn ß a­eins 11 manns, ■ar sem 7 fengu bata. áSkv. einf÷ldu kjÝ-kva­rat prˇfi eru ■etta engan veginn marktŠkar ni­urst÷­ur (d.f = 1, p > 0,1).
4. ┴­ur fyrr var tali­ a­ sykursřki, třpa I og třpa II vŠru ˇskyldir sj˙kdˇmar me­ s÷mu aflei­ingar. áN˙na eru menn ekki eins vissir og telja raunar a­ um sÚ a­ rŠ­a eins konar samfellu frß hreinni třpu I yfir Ý hreina třpu II. áM.a. getur třpa II ■rˇast yfir Ý třpu I.
5. ═ greininni er sagt a­ třpa II sykursřki stafi af ■vÝ a­ fita hla­ist upp Ý brisinu og ■ess vegna geti ■a­ ekki ekki framleitt ins˙lÝn. áŮetta er einfaldlega ekki rÚtt. áTřpa II stafar af ■vÝ a­ ins˙lÝnmˇttakarar ß řmsum rumum lÝkamans, sÚrstaklega fitufrumum, hafa breyst og ■ekkja ■vÝ ekki lengur ins˙lÝni­. áŮar me­ getur ins˙lÝni­ ekki lengur tengst frumunum og ■Šr fß ■vÝ aldrei bo­ um a­ taka upp blˇ­sykurinn, ■.e. gl˙kˇsann. áStŠkkun fitufrumna hjß of feitu fˇlki getur haft ■essar aflei­ingar og sÚ ■a­ tilfelli­ getur megrun leitt til ■ess a­ sykursřkin gangi til baka. áŮa­ hefur veri­ ■ekkt Ý ßrara­ir.
6. Ůegar nŠmi frumnanna fyrir ins˙lÝni minnkar eykst blˇ­sykurstyrkurinn me­ řmsum aflei­ingum, sem sumar geta veri­ banvŠnar me­ tÝmanum ef sj˙kdˇmurinn er ekki me­h÷ndla­ur. áBeta-frumurnar Ý Langerhans eyjunum Ý brisinu mŠla enga blˇ­sykurlŠkkun og halda ■vÝ ßfram a­ framlei­a ins˙lÝn, ■.e. ■Šr fß enga hvÝld. áŮetta getur leitt til ■ess me­ tÝmanum a­ ■Šr gefist upp og hŠtti a­ framlei­a ins˙lÝn e­a a.m.k. a­ ins˙lÝnframlei­slan minnki. áŮß er vi­komandi kominn me­ třpu I sykursřki ofan ß třpu II.
7. ١ a­ třpa II sÚ algengust hjß of feitu fˇlki annars vegar og g÷mlu fˇlki hins vegar geta a­rir fengi­ hana lÝka, meira a­ segja tilt÷lulega ungt og grannt fˇlk.
8. Ůa­ mß halda sykursřki, třpu II ni­ri me­ rÚttu matarŠ­i og lyfjum, sem annars vegar auka nŠmi lÝkamsfrumna fyrir ins˙lÝni og hins vegar ÷rva brisi­ til meiri ins˙lÝnframlei­slu.
9. Ef sykursřki, třpa II, er offitutengd getur breyttur lÝfsstÝll (matarŠ­i og hreyfing) lŠkna­ hana, a.m.k. tÝmabundi­. áEins og Úg hef ß­ur teki­ fram hefur ■etta veri­ ■ekkt lengi.
10. Greinin Ý The Guardian er endurs÷gn bla­amanns ß grein ß heimasÝ­u Diabetes UK. Ůar vantar lÝka tilvitnun Ý rannsˇknina, sem er alltaf galli ß svona greinum vegna ■ess a­ ■ß getur lesandinn ekki sannreynt ■Šr fullyr­ingar, sem koma fram Ý greinunum.
11. Ef ■a­ er rÚtt a­ fˇlki­, sem tˇk ■ßtt Ý ■essari rannsˇkn hafi veri­ hŠtt a­ framlei­a ins˙lÝn vegna upps÷fnunar fitu Ý brisinu, ■ß er lÝklega rÚttara a­ tala um afbrig­i af třpu I sykursřki en třpu II. áŮa­ kann vel a­ vera a­ offita geti leitt til ■ess a­ brisi­ hŠtti a­ framlei­a ins˙lÝn en hvort ■a­ er vegna fitus÷fnunar Ý brisinu e­a aukins ßlags ß beta-frumurnar veit Úg hreinlega ekki og mi­a­ vi­ ■Šr upplřsingar, sem koma fram Ý ■essum greinum get Úg ekki sÚ­ hvort heldur er.

26. j˙nÝ 2011


Efst á síðu



Erf­abreyttar lÝfverur

A­ undanf÷rnu hefur talsvert veri­ rŠtt um kosti og galla erf­abreyttra lÝfvera Ý fj÷lmi­lum og me­al almennings og stjˇrnmßlamanna. Oft hefur umrŠ­an einkennst af t÷luver­ri van■ekkingu, sem er i­ulega undanfari fordˇma. ═ ■essu greinarkorni reyni Úg a­ ˙tskřra erf­abreytingar og erf­abreyttar lÝfverur ß al■ř­legan hßtt Ý ■eirri veiku von a­ einhverjir hafi gagn og gaman af.
Ef vi­ skilgreinum hugtaki­ “erf­abreyting” mj÷g vÝtt mß segja a­ ■a­ taki til allra breytinga, sem or­i­ geta ß erf­aefni lÝfveru. Me­ erf­aefni er ßtt vi­ ■Šr sameindir Ý frumum lÝfvera, sem flytja erf­abo­, ■.e. upplřsingar um hvernig b˙a eigi til prˇtein, svo sem ensÝm, ß milli kynslˇ­a. Ůetta efni er kjarnsřran DNA (deoxyribose nucleic acid) e­a deoxyrÝbˇsakjarnsřra. Mynda­ er nßkvŠmt afrit af erf­aefninu ■egar fruma skiptir sÚr. ŮvÝ er skipt upp Ý starfseiningar, gen, sem hver um sig břr yfir upplřsingum um myndun einhvers ßkve­ins prˇteins. ═ flestum bakterÝum er a­eins ein, hringlaga DNA sameind, sem er ekki a­skilin frß ÷­rum frumuhlutum en Ý heilkj÷rnungum eru margar, ■rß­laga DNA sameindir, litningar, sem hřstar eru Ý kjarna frumunnar.
Hver tegund ß j÷r­inni hefur sitt einstaka genasafn og ■ar me­ sitt einstaka prˇteinsafn. Breytingar ß litningum e­a einst÷kum genum geta leitt til breytinga ß prˇteinsafninu og er ■etta undirsta­a ■rˇunar lÝfsins. Ef breytingin lei­ir til ■ess a­ lÝfslÝkur einstaklingsins, sem erfir hana, aukast, mß b˙ast vi­ ■vÝ a­ hann arflei­i afkvŠmi sÝn a­ breytingunni. Lei­i breytingin til ■ess a­ lÝfslÝkurnar minnki mß ß hinn bˇginn b˙ast vi­ a­ einstaklingurinn eignist fß og jafnvel engin afkvŠmi og ■ar me­ hverfur breytingin ˙r vi­komandi stofni. Loks getur breytingin veri­ hlutlaus, ■.e. hvorki auki­ nÚ minnka­ lÝfslÝkur ■ess einstaklings, sem erfir hana.
RÚtt er a­ benda ß a­ hjß lÝfverum, sem fj÷lga sÚr me­ kynŠxlun, geta eing÷ngu breytingar ß kynfrumum e­a kynfrumumˇ­urfrumum gengi­ a­ erf­um. Engin hŠtta er t.d. ß ■vÝ a­ breyting ß h˙­frumu einstaklings (og ■ar me­ allra dˇtturfrumna vi­komandi h˙­frumu) erfist til afkvŠma vi­komandi einstaklings.

Helstu ger­ir erf­abreytinga

Ef vi­ h÷ldum okkur vi­ vÝ­ustu skilgreiningu ß erf­abreytingu eru helstu flokkar erf­abreytinga eftirfarandi:
1. Endurr÷­un erf­aefnis vi­ rřriskiptingu, sem hefur svipu­ ßhrif og ■egar spil eru stokku­. HÚr kann řmsa a­ reka Ý rogastans en Úg minni ß a­ Úg Štla a­ reyna a­ ˙tskřra erf­abreytingar ß sem vÝ­astan hßtt.
═ heilkj÷rnungum, sem minnst var ß ß­an, eru litningarnir oft Ý p÷rum ■ar sem annar litningurinn Ý parinu kemur frß mˇ­ur einstaklingsins en hinn frß f÷­ur. SlÝkar lÝfverur eru sag­ar vera tvÝlitna e­a 2n ■ar sem n er einf÷ld litningatala (litningamengi) einstaklingsins. Hjß okkur er n = 23 og 2n ■ar me­ 46. Allar okkar kynfrumur eru ■vÝ me­ 23 litninga en a­rar lÝkamsfrumur me­ 46. Vi­ kynfrumumyndun helmingast litningatalan vi­ ferli, sem kallast rřriskipting (meiˇsa) og enn fremur parast litningarnir, ■ar sem annar litningurinn Ý parinu kemur frß f÷­ur en hinn me­ samsvarandi gen kemur frß mˇ­ur. Ůegar litningarnir hafa para­ sig skiptast ■eir ß genum Ý ferli sem kallast endurr÷­un. Ůannig ver­ur til nř ˙tgßfa af hverjum litningi me­ bl÷ndu erf­aefnis foreldra okkar, ■ar sem hver ˙tgßfa er einst÷k. Ůetta er ein meginskřringin ß fj÷lbreytni lÝfheimsins og ein af undirst÷­um ■rˇunar lÝfsins eins og lřst er hÚr a­ ofan.
2. Breytingar ß litningahlutum e­a litnningafj÷lda. HÚr getur veri­ um ■a­ a­ rŠ­a a­ einst÷k gen falli brott e­a bŠtist vi­ en einnig geta heilir litningar bŠst vi­ e­a horfi­ Ý kynfrumum. Ůetta gerist vegna mistaka Ý meiˇsunni, sem er reyndar fur­unßkvŠm og břr yfir margs konar vi­ger­arhŠfileikum. Oftast nŠr er ■etta banvŠnt e­a sker­ir lÝfslÝkur einstaklinganna verulega, ■annig a­ breytingarnar ganga ekki a­ erf­um. ١ eru til undantekningar, svo sem me­al margra pl÷ntutegunda, ■ar sem fj÷llitnun (aukinn fj÷ldi litninga) er algeng. Ůetta hafa menn nřtt sÚr vi­ kynbŠtur ß nytjapl÷ntum og mß t.d. benda ß a­ n˙tÝma hveiti er sexlitna (6n). HÚr mß ■vÝ Ý rauninni tala um erf­abreytingar af manna v÷ldum.
3. St÷kkbreytingar eru breytingar, sem ver­a ß einst÷kum genum. ŮŠr eru oftast hlutlausar, ■.e. lenda ß ˇvirku erf­aefni e­a breytingin hefur ekki ßhrif ß r÷­ amÝnˇsřra Ý ■vÝ prˇteini, sem geni­ střrir myndun ß. Valdi ■Šr hins vegar breytingu ■annig a­ prˇteini­ breytist (jafnvel myndist ekki), ■ß hefur ■a­ ßhrif ß starfsemi lÝfverunnar. SlÝkar breytingar geta veri­ neikvŠ­ar (oftast) e­a jßkvŠ­ar og eins og lřst er hÚr a­ ofan festast jßkvŠ­ar breytingar Ý sessi en hinar hverfa ˙r stofninum. Helstu st÷kkbreytingavaldar eru řmiss konar geislun, eiturefni og sumar ger­ir af veirum.
4. Breytingar, sem ver­a vegna genaflutnings. Ůetta finnst nŠr eing÷ngu me­al bakterÝa. ŮŠr geta t.d. teki­ upp erf­aefni beint ˙r umhverfinu og ■annig breyst ˙r einni ger­ Ý a­ra. Enn fremur geta veirur flutt erf­aefni ˙r einni bakterÝu Ý a­ra. Loks getur ein bakterÝa teki­ vi­ erf­aefni beint frß annarri bakterÝu vi­ ferli, sem kallast okun (conjugation). ═ ÷llum tilfellum fara eitt e­a fleiri gen inn Ý vi­komandi bakterÝu, sem ■ar me­ er or­in erf­abreytt og getur gert eitthva­, sem h˙n gat ekki ß­ur.
5. Venjulegar, hef­bundnar kynbŠtur ß dřrum og pl÷ntum af manna v÷ldum eru erf­abreytingar Ý vÝ­um skilningi. ═ m÷rgun tilfellum hefur veri­ Šxla­ saman fjarskyldum pl÷ntum, og Ý einst÷kum tilfellum hafa gen veri­ flutt ß milli tegunda me­ samruna lÝkamsfruma og klˇnun afkomenda. Afur­ir ■essara plantna hafa veri­ ß bor­um okkar Ý tugi ßra, og enginn ska­i hlotist af. Ůannig mß segja a­ nßnast allt sem vi­ lßtum ofan Ý okkur sÚu erf­abreytt matvŠli og slÝkar lÝfverur hafa sloppi­ ˙t Ý nßtt˙runa og blandast vi­ villta stofna Ý ßr■˙sundir.
6. A­ lokum er svo ■r÷nga skilgreiningin: A­ skeyta genum, ˙r gerˇlÝkri tegund inn Ý litninga ßkve­innar lÝfveru. LÝfverur me­ framandi gen Ý litningum sÝnum, sem ■anga­ hafa komist af manna v÷ldum, eru sag­ar erf­abreyttar. DŠmi um slÝkar lÝfverur eru bakterÝur, sem hafa fengi­ mannagen, sem střra ■ß myndun ß einhverjum mannaprˇteinum, svo sem hormˇninu ins˙lÝn en ■a­ var mikil framf÷r fyrir sykursj˙ka ■egar ■etta tˇkst, bŠ­i hva­ var­ar lÝfsgŠ­i og kostna­. ┴­ur var ■eim gefi­ ins˙lÝn ˙r svÝnum e­a mannains˙lin ˙r briskirtlum lßtinna einstaklinga, me­ tilheyrandi hŠttu ß veirusmiti.

Erf­abreyttar lÝfverur Ý umhverfi okkar.

HÚr a­ framan er minnst ß ins˙lÝngen Ý bakterÝum. BakterÝur eru raunar talsvert nota­ar til a­ framlei­a fyrir okkur řmiss konar efni, sem vi­ gŠtum annars ekki framleitt Ý stˇrum stÝl me­ litlum tilkostna­i, svo sem hormˇn (skjaldkirtilshormˇni­ er anna­ dŠmi), ensÝm o.fl.
Oft eru sett gen Ý pl÷ntur, sem gera ■Šr ■olnari gagnvart meindřrum og illgresisey­um, hra­vaxnari o.s.frv. Ůß hafa gen veri­ sett Ý dřr t.d. til a­ gera ■au stŠrri e­a hra­vaxnari en enn fremur til a­ framlei­a ver­mŠt, framandi prˇtein svo eitthva­ sÚ nefnt. Sem dŠmi mß nefna kindur, sem framlei­a prˇtein, sem heldur blˇ­tappa Ý skefjum Ý m÷nnum og skila ■vÝ Ý mjˇlkina. Ůß mß hugsa sÚr erf­abreytingar ß m÷nnum Ý framtÝ­inni (svo kalla­ar genalŠkningar) til a­ lŠkna, koma Ý veg fyrir og jafnvel ˙trřma banvŠnum erf­asj˙kdˇmum.

Eru erf­abreyttar lÝfverur hŠttulegar umhverfinu og jafnvel heilsu okkar?

HÚr ver­a si­frŠ­ileg sjˇnarmi­ alveg lßtin liggja ß milli hluta. Vi­ getum ÷ll haft mismunandi sko­anir ß ■vÝ hvort rÚttlŠtanlegt sÚ a­ breyta erf­amengi lÝfveru (■.m.t. manna) alveg eins og hvort okkur er si­fer­ilega stŠtt ß a­ ˙trřma vÝsvitandi genamengi stofna e­a jafnvel tegunda.
Til a­ byrja me­ er rÚtt a­ hafa ß hreinu a­ erf­abreyttar ÷rverur eru ekki ˙t um allt Ý umhverfinu, liggjandi Ý leyni og bÝ­andi fŠris ß a­ st÷kkva ofan Ý okkur og erf­abreyta okkur. Hi­ sama gildir um einst÷k gen, sem kunna a­ liggja ß glßmbekk. Ůa­ er engin hŠtta ß a­ slÝk gen komist ofan Ý okkur og erf­abreyti okkur e­a ˇfŠddum afkvŠmum okkar.

Heilsa
Ůegar vi­ bor­um neytum vi­ ˇgrynnis af kjarnsřrum en vi­ nřtum ■Šr ekki nema a­ mj÷g litlu leyti. Ůa­ eru engin sÚrst÷k meltiensÝm fyrir kjarnsřrur ˙r fŠ­u Ý meltingarvegi og ■.a.l. fer lÝti­ af byggingarefnum ■eirra yfir Ý blˇ­i­. ═ hvert skipti, sem frumur okkar b˙a til kjarnsřrur nřta ■Šr ÷nnur hrßefni Ý byggingareiningarnar.
═ frumunum fara einnig fram kjarnsřruni­urbrot til ■ess a­ endurnřja DNA ■eirra eins og allt anna­ efni, sem ■Šr eru ˙r. Ůessi ni­urbrotsefni mß nřta til uppbyggingar annarra efna, svo sem galllitarefna, sem skila sÚr Ý saur en a­ hluta til fara ■au ˙t me­ ■vagi. Stundum safnast ■essi efni upp Ý lÝkamanum ß vissum st÷­um, svo sem Ý li­amˇtum (■vagsřrugigt). Me­ aukinni neyslu kjarnsřra eykst ■essi ˙rgangur en kjarnsřruhlutfall er ekkert meira Ý erf­abreyttum lÝfverum en Ý ÷­rum lÝfverum. NŠr vŠri a­ minnka neyslu ß t.d. kavÝar ef m÷nnum hŠttir til a­ fß einkenni ofneyslu kjarnsřra.
Ef vi­ neytum erf­abreyttrar lÝfveru neytum vi­ lÝklega ■ess e­a ■eirra prˇteina, sem vi­bˇtargeni­ e­a genin střra myndun ß. Prˇtein eru yfirleitt brotin ni­ur Ý meltingarvegi Ý s÷mu amÝnˇsřrur og eru Ý ÷llum ÷­rum prˇteinum. Ůa­ er ■vÝ lÝtil hŠtta ß a­ neysla erf­abreyttra lÝfvera framkalli ofnŠmi nema ef vi­komandi hefur ofnŠmi gagnvart ßkve­inni amÝnˇsřru (en ■ß ver­ur hann hvort e­ er a­ snei­a hjß ÷llum fŠ­utegundum, sem innihalda vi­komandi amÝnˇsřru). Hins vegar geta einstaklingar haft ofnŠmi e­a ˇ■ol gagnvart ßkve­num prˇteinum Ý fŠ­u vegna ■ess a­ ■eir melta ■au illa. SlÝk prˇtein geta a­ sjßlfs÷g­u veri­ Ý erf­abreyttum lÝfverum eins og ÷­rum lÝfverum en ■a­ er ekki sjßlfsagt a­ ■a­ sÚu prˇtein, sem myndu­ eru undir stjˇrn vi­bˇtargensins e­a genanna. Ůa­ gŠtu allt eins veri­ nßtt˙rleg prˇtein vi­komandi lÝfveru.

Umhverfi
Ef erf­abreyttar lÝfverur sleppa ˙t Ý umhverfi­ getur ■rennt gerst:
a) Vi­bˇtargeni­ e­a genin hafa engin ßhrif ß hŠfni lÝfverunnar til a­ eiga frjˇ afkvŠmi me­ villtum einstaklingum tegundarinnar.
b) Vi­bˇtargeni­ e­a genin minnka hŠfni lÝfverunnar til a­ eiga frjˇ afkvŠmi me­ villtum einstaklingum tegundarinnar. ═ ■eim tilfellum hverfur erf­abreytingin ß nokkrum kynslˇ­um. LÝklega er ■etta algengast.
c) Vi­bˇtargeni­ e­a genin auka hŠfni lÝfverunnar til a­ eiga frjˇ afkvŠmi me­ villtum einstaklingum tegundarinnar. ═ ■eim tilfellum nŠr erf­abreytingin yfirh÷ndinni ß nokkrum kynslˇ­um. Gerist slÝkt er lÝklegt a­ erf­abreytingin auki hŠfni villta stofnsins Ý sÝnu nßtt˙rlega umhverfi. Ůetta er ˇlÝklegasti m÷guleikinn.
St÷kkbreytingar sem hafa jßkvŠ­ ßhrif ß hŠfni eru sjaldgŠfar og fjarska ˇlÝklegt a­ erf­abreyting sem menn settu inn Ý pl÷ntu Ý rŠktunarskyni auki hŠfni hennar ef h˙n sleppur Ý villta nßtt˙ru. ═ rauninni eru flestar nytjapl÷ntur upp ß a­sto­ mannsins komnar vi­ fj÷lgun (vinna akra, ßbur­, eitur, losa frŠi­ ˙r axinu og sßningu). Ůa­ er ■vÝ harla ˇlÝklegt a­ ■Šr erf­abreyttu pl÷ntur sem sleppa ˙t ver­i a­ illgresi. Undantekningin er repja, en ■a­ er vegna ■ess a­ repja er illgresi! Erf­abreytt repja fj÷lgar sÚr Ý vegk÷ntum Ý BandarÝkjunum, en ■a­ eru engar vÝsbendingar um a­ erf­abreytta repjan sÚ illskeyttari en venjulega repjan.
Ůa­ er ■vÝ tilt÷lulega ˇlÝklegt a­ “erf­amengun” lei­i til ■ess a­ “ˇnßtt˙rlegir” stofnar ver­i til, ■ar sem einstaklingarnir hafa minni hŠfni til a­ ver­a kyn■roska og eignast frjˇ og dugandi afkvŠmi me­ ÷­rum einstaklingum stofnsins heldur en fyrir breytingu. ═ rauninni eru slÝkir stofnar eins dau­adŠmdir og hvÝtar tilraunastofumřs ß Hornstr÷ndum.

Ůakkir til Arnar Pßlssonar, ■rˇunarfrŠ­ings, fyrir yfirlestur greinarinnar.

21.3.2011


Efst á síðu



Uppruni lífsins

Uppruni lífsins á jörðinni hefur lengi verið mönnum ráðgáta og hafa ýmsar kenningar komið fram í þeim efnum. Þessum kenningum má skipta í 4 meginflokka:

1. Sköpunarkenningar trúarbragðanna.
2. Sjálfskviknunarkenningar um að lífið kvikni af sjálfu sér við réttar aðstæður. Þessar kenningar liðu að mestu undir lok á 19. öld.
3. Kenningar um tilflutning lífs til jarðar utan úr geimnum.
4. Efnaþróunarkenningar um að lífið hafi orðið til við efnaþróun

Snemma á 20. öld fóru menn að velta fyrir sér efnaþróunarmöguleikanum í fullri alvöru. Rússinn Oparin skrifaði bók um uppruna lífsins á fyrri hluta aldarinnar þar sem hann reifaði málið í hnotskurn og ræddi m.a. hugmyndir manna á þeim tíma um efnasamsetningu lofthjúps jarðar og frumhafanna áður en lífið varð til. Árið 1951 gerði Stanley Miller fræga tilraun þar sem hann blandaði saman þeim efnasamböndum, sem menn töldu þá að hefðu verið til staðar á frumjörðinni, hitaði blönduna upp og leiddi í gegnum hana rafneista til að líkja eftir aðstæðum, sem líklegastar þóttu að hefðu verið á jörðinni áður en lífið varð til. Síðan leiddi hann gufuna í gegnum eimsvala, safnaði vökvanum saman og efnagreindi hann. Og viti menn! Í þessum vökva fann hann einfaldar sykrur, stuttar fitusýrur og meira að segja amínósýrur og niturbasa, en þessi efni eru hráefni til byggingar stórsameinda frumu, þ.e. fjölsykra, fituefna, próteina og kjarnsýra. Tilraun Millers hefur verið margendurtekin. Með breyttri og bættri tækni og þekkingu hefur mönnum tekist að fá fram stórsameindir úr ofangreindum 4 efnaflokkum og í rauninni vantar ekkert upp á annað en að fá þessar sameindir til að starfa saman, þ.e. mynda utan um sig himnu, taka inn næringu, láta frá sér úrgang og fjölga sér, en þá hefur okkur tekist að búa til líf úr ólífrænum efnum.

Margt bendir til að í árdaga sólkerfisins hafi aðstæður til efnaþróunar, sem gat leitt til lÝfs, komið upp víðar en á jörðinni. Enn sem komið er er ómögulegt að segja til um þetta með vissu en hafi svo verið er ljóst að lífsskilyrði hafa horfið annars staðar en á jörðinni. Í ljósi þessa er undarlegt að meðal stjörnufræðinga eigi kenningar úr flokki 3 hér að ofan vaxandi fylgi að fagna, og horfa þeir helst til Mars í því sambandi. Þessar kenningar eiga það sammerkt að lífið hafi orðið til annars staðar en á jörðinni, borist hingað og dáið út þar sem það varð til í upphafi. Ganga sumir svo langt að segja að finnist menjar um líf á Mars sé það sönnun þess að lífið á jörðinni sé upprunnið á Mars.

Það er sameiginlegt þessum kenningum að þær svara í raun ekki spurningunni um hvernig lífið varð til. Þær fara eins og köttur í kringum heitan graut og koma sér hjá því að svara meginspurningunni. Finnist menjar um líf á Mars er það miklu fremur vísbending um að skilyrði til efnaþróunar, sem gat leitt til lífs, hafi komið upp annars staðar í sólkerfinu en eingöngu á jörðinni. Í þessu sambandi má benda á að mönnum hefur tekist að finna sólkerfi, þ.e. sól með reikistjörnum, utan við okkar sólkerfi. Ef kenningar um tilflutning lífs væru réttar væri eins hægt að segja að lífið hafi orðið til í öðru sólkerfi en borist til okkar sólkerfis um óravíddir himingeimsins. Miklu líklegra er að sú staðreynd að til eru fleiri sólkerfi en okkar bendi til að aðstæður til lífefnaþróunar komi upp í fleiri sólkerfum en okkar.

Ein af stærstu spurningunum sem óleystar eru varðandi tilurð lífsins, þ.e. skipulagðrar frumustarfsemi, er samstarf próteina og kjarnsýra. Strax árið 1900 voru litningarnir uppgötvaðir. ┴ri­ 1928 var sta­fest a­ erf­aefni­ vŠri Ý litningunum (Griffith o.fl.) og 1944 var sýnt fram á (Avery o.fl.) að DNA væri erfðaefnið. Bygging DNA varð ljós árið 1953 (Watson og Crick) og erfðatáknmálið hefur verið þekkt í áratugi. Nú er það svo að DNA geymir upplýsingar um myndun prˇteina, ■.m.t. ensíma, sem eru sérhæfð prótein, sem stýra og hraða öllum efnahvörfum í lífverum. Enn fremur flytjast þessar upplýsingar milli kynslóða með DNA, sem getur myndað nákvæma eftirmynd af sjálfu sér. Til að DNA geti eftirmyndað sjálft sig og stjórnað ensímmyndun þarf ensím og er þetta stærsta mótsögn sameindalíffræðinnar. Hvort var á undan, eggið eða hænan? Voru það kjarnsýrurnar, sem yfirtóku próteinin og gerðu þau að þrælum sínum eða voru það próteinin sem yfitóku kjarnsýrurnar og gerðu þær að gagnabanka? Enn sem komið er hefur spurningunni ekki verið svarað og verður líklega ekki fyrr en mönnum tekst að mynda lifandi, starfhæfa frumu.

13.4.2001

 

Efst á síðu     Fara ß brl.is